Tour de Duitsland, bier en brood bij onze buren

Wat te doen bij gebrek aan geld, huivering naar avontuur en een stiekeme liefde voor Nederlandse gewoontes. Dit jaar besloot ik mijn neef te volgen op een fietstocht van Rotterdam naar Offenburg. Voor degenen zonder Google maps: een gezonde vakantie van 640 kilometer lang. Veel beweging betekent veel eten en veel eten betekent veel proeven en wat is veel proeven zonder Duits bier. Bier is wat wij dronken.

In elke regio een andere soort bier, want dat is nou eenmaal Duits. Maar ook heerlijke wijn en verschillende keukens mochten wij jouïsseren. Duitsland is voor mij en vele landgenoten eerder een land waar je met 170 km/u doorheen rijdt. Het is echter een land waar verrassingen door de snelheid over het hoofd worden gezien. Al couchsurfend leerden wij lokale bieren en smaak-voorkeuren kennen die ons werden voorgeschoteld door studerende wereldverbeteraars of gastvrije moeders. Een ding is mij zeer duidelijk geworden. In Duitsland houden ze niet van poespas. Geen gist bij het brood, geen kruiden bij het bier. Ondanks deze sobere samenstellingen heeft Duitsland ons wederom verrast. Zowel met smaak als met de verhalen daarachter.

Reisenproviant

Allereerst het landschap. Zet één stap over de Nederlandse grens en ineens zijn daar heuvels. Iets wat erg opvalt wanneer je er overheen moet fietsen. Wij vertrokken de eerste dag met een grote zomerstorm in onze rug wat de graanvelden een excuus gaf om te dansen met de wind.

Al dat graan is goed voor één ding. Stevig, ambachtelijk, Duits brood. Duitsland heeft meer bakkers dan supermarkten. Elke bakker heeft haar regionale broodjes en de nationale populaire broodjes. In Nederland zijn we sinds enkele jaren overal zuurdesembrood aan het verorberen. Dit in tegenstelling tot Duitsland waar zuurdesem bijna het enige brooddeeg is wat al jaren wordt gebruikt in elke bakker. Dit neemt echter niks weg van de brede variatie. Als je genoeg van kaas hebt, lijkt mij sterk, dan is het aan te raden een mettbrötchen te bestellen. Ongelooflijk maar waar, dat is een broodje met rauw varkensvlees. Het klinkt uitermate onaantrekkelijk, echter heerlijk en zeker een nationale troef. 

Wet der bieren

In Nederland zeggen we dat één biertje gelijk staat aan twee boterhammen. In Duitsland zeggen ze echter 'Sieben Bier ist ein Schnitzel'. Duitsers houden wel van biertje. Elk dorp heeft een Biergarten en het grootste feest van het jaar is das Oktoberfest. In Duitsland is men zeer trots op des vaderlands bier, maar als niet-Duitser zal je hoogstwaarschijnlijk ontdekken dat Duits bier een stuk minder spannend is dan bijvoorbeeld het diverse bier van onze andere buren; de Belgen. Reden hiervoor zijn de strenge regels voor de Duitse brouwers. In 1516 werd er door de Beierse Hertog Willem IV het Reinheitsgebot opgesteld. De Wet der Duitse Bieren die uiteindelijk voor het gehele land zou gaan gelden. Het verplicht de heren van het bier bij het brouwen enkel gebruik te maken van gemoute gerst, hop, water en gist. Het toevoegen van vruchten of kruiden is hierbij ten strengste verboden. Elke streek heeft zijn eigen bier. Als ze ook maar iets aan het bier toevoegen, mag het brouwsel in Duitsland niet meer de eervolle naam ‘bier’ dragen. Die wet werd ooit in het leven geroepen om de lokale brouwers tegen concurrentie te beschermen. De bieren verschillen op deze wijze minimaal van elkaar en dat geeft brouwers de kans populair te blijven bij de lokale bevolking. Er is niet één prominent nationaal Duits bier te vinden dat op nationaal niveau getapt wordt. Elke streek heeft haar eigen held met smaak. Objectiviteit is niet weggelegd voor de Duitse drinker. Als ik zelf zou moeten kiezen tussen de bieren op onze fietsroute, zou ik toch gaan voor een frisse Das Echte of een kruidige Valkan Draft.

Bidden voor het eten

Naast deze stevige en gezonde gewoonte zit er ook nog eens een flinke geschiedenis achter de pretzels die wij in onze fietspauzes snel naar binnen werkten. De pretzel, zo vertelde de bakker in Koln ons, is een broodje dat wordt gemaakt sinds de 12e eeuw, of eerder, en symbool zou staan voor het gebed. Terwijl wij ons lunchpakket samenstelden, vertelde de bakkersman over de toevallige ontdekking van het lus-vormige broodje, gemaakt van deegrestanten. De vorm ziet eruit als een kind die de armen over de schouders vouwt om te bidden, heeft veel betekenis gekregen in de katholieke kerk. Het broodje werd toentertijd uitgedeeld aan de kinderen die hun gebeden kwamen zeggen. De naam pretzel komt van pretiola wat Latijns is voor 'kleine beloning'. Vergeet de volgende keer dat je de pretzel naar binnen schuift dus geen dankgebedje naar boven te schieten.

Rotterdams Duits

Al dat gepraat over bier en brood doet ons hunkeren naar meer van dat in eigen stad. Brood bij de supermarkt kan daar niet aan tippen. Daarom tip ik u onze eigen Rotterdamse pareltjes. Voor ambachtelijk stevig brood ga je naar Stroom, Jordy’s bakery, Eco Plaza of Urban Bakery Noord. Voor lokaal bier en kwaliteit ga je naar de Kaapse tap op Katendrecht of Locus Publicus met haar bier-schenkende buren.