Ondertussen in Berlijn: met z’n allen aan de biertafel

Vol ongeloof kwam onze Nederlands-Berlijnse vriend R. terug van een weekendje Rotterdam: 'Ze hebben een Biergarten! Met halve-liters. Ze hebben eindelijk door hoe relaxed dat is.' Op een Amsterdams terras had ik het al gezien. Flammkuchen, Hugo’s, Radler, alles gaat de grens over. Zo heel vaak neem ik de proef niet op de som sinds ik in Berlijn woon, maar ik begrijp dat Nederland ook massaal aan de Apfelschorle en Rabarberschorle is. Een grote markt voor de bleke, slappe Weißwurst met zoete mosterd en grote Brezn (pretzels) zie ik dan weer niet, maar in het zuiden van Duitsland wordt deze 'ontbijtworst' op dit moment massaal gegeten.

Het Oktoberfest in München is al in volle gang, want dat begint, hoe verwarrend ook, op de eerste zaterdag na 15 september. Voor alle duidelijkheid: het Oktoberfest wordt ook gevierd in Berlijn en de rest van Duitsland, maar dat wekt vooral de associatie op met 'carnaval in Den Haag'. Het is toch niet helemaal hetzelfde. Op de Alexanderplatz, met stip de meest troosteloze shopping-vlakte in de stad, begint het pas het laatste weekend van september: veel biertafels, kraampjes rondom de oude DDR-fontein, houten stalletjes waar je de onvermijdelijke Lebkuchenherzen kopen kunt. En ja, er zijn ook Weißwursten, de gekookte worsten die worden geserveerd in een kom heet water. Het aangrenzende warenhuis heeft een grote afdeling met passende kleding. Leuk geprobeerd, maar de ware Beier is allang zuidwaarts afgereisd.

O’zapft

Er is, zo vindt ook onze ex-Münchener buurman, maar één echt Oktoberfest en dat wordt gevierd op de Theresienwiese in München. Het eerste feest op deze grote groene vlakte was een koninklijke bruiloft in 1810, daarna werd het onregelmatig dunnetjes overgedaan en sinds 1910 dijt het feest steeds meer uit. Het ging niet altijd alleen maar om bier, en nog steeds niet trouwens. Paardenrennen, carrousels en er zijn zelfs kinderdagen en familiedagen.

De editie van dit jaar is al de 181e en werd traditioneel geopend met de woorden “O’zapft is” (het is getapt), uitgesproken door de burgemeester van München die het eerste bier tapt. Dat bier mag trouwens alleen door Münchener brouwerijen worden geleverd en wordt speciaal gebrouwd voor het feest: 6,3% alcohol– evenementenbier, daar doen ze hier niet aan. En dan gaat het los, wat door de Müncheners trots het grootste volksfeest ter wereld wordt genoemd.

De beelden zijn bekend: gigantische tenten met rijen, rijen biertafels en lange banken, grote blonde vrouwen die tientallen literpullen tegen hun uitpuilende boezem klemmen. Op de Wiese staan dit jaar veertien tenten, zoals die van Hofbräu München met 10.000 tienduizend zitplaatsen. Elke'tent' heeft een eigen sfeer, in de ene verzamelen zich sinds jaar en dag de Duitse promi’s (Götze! Schweinsteiger! Sylvie?), de andere tent is net nieuw en heeft als thema de Caraïben. Toch gaan de meeste bezoekers gewoon gekleed in de traditionele Trachten. Mannen in Lederhose, vrouwen in Dirndl: wij denken dat het verkleedkleren zijn, maar dit moet je uiterst serieus nemen. Zelfs een ontwerper als Hugo Boss heeft jaarlijks een nieuwe Wiesn’n und Wasen-collectie en ook de bontgekleurde Dirndl is aan mode onderhevig.

Er zijn Biergärten in heel Duitsland

Dit soort kleding hoef je in een Biergarten niet aan. Dat scheelt. Ik ben een groot fan van de Biergärten: buiten een biertje drinken, lange tafels onder de bomen, zelf je bier halen aan een loket, iets te eten erbij dat je eventueel zelf meebrengt, gewoon aanschuiven bij anderen als er geen lege tafels meer zijn. Gemoedelijk en gezellig. Ook de Biergarten stamt uit Beieren, waar eeuwen geleden het bier alleen gebrouwen mocht worden in de koude maanden tussen de naamdagen van Sint Georg op 29 september en Sint Michael op 23 april.

Het bier werd ’s zomers opgeslagen in kelders langs de rivier, waar het met ijs gekoeld werd. De schaduw van kastanjebomen deed de rest. De brouwers wilden ook geen duur café met dranklicentie en schonken het bier direct uit de brouwkelder, in de schaduw van de bomen. Intussen vind je Biergärten door heel Duitsland, ook in Berlijn. Prater Biergarten heeft plek voor 600 mensen en ligt aan de toeristische Kastanienallee; bij de opening in 1837 lag het nog aan de rand van de stad. Traditioneel wordt ook bij Prater vooral het eigen bier geschonken, Prater Pils en Prater Lager Schwarz. Geliefd zijn ook Berliner Weisse met groene of rode siroop erin, lekkerder dan het eruit ziet.

Naast alle biertafels en loketten waar je worst kunt kopen, vind je op hetzelfde terrein een Gaststätte met de klassieke Berliner Küche (dat moet je ruim zien, het zijn vooral gerechten van buiten de stadsgrens): Köningsberger Klopse, gekookte gehaktballen met kappertjessaus, Senfeier, eieren met mosterd en geplette aardappels in de schil en forel in kappertjesboter. Of veel Duitsers van die 'buitenmensen' zijn geworden door de Biergärten of dat het toch andersom is, niemand die het weet. Feit blijft dat de mensen hier graag buiten zijn, en niet alleen om te wandelen: in de nazomer steenfruit en appels plukken, paddenstoelen zoeken, zelf vis roken. Daar past na afloop een halve liter bier in de buitenlucht natuurlijk goed bij.

Prater is de bekendste Biergarten van Berlijn, maar er zijn er nog veel meer: Café Am Neuen See is een tof adres en de Schleusenkrug, beide in Tiergarten in de buurt van de Zoo. Buiten het centrum in de wijk Dahlem is de Fischerhütte am Schlachtensee erg leuk. De allerhipste Biergarten vind je bij de beruchte Berghain (techno club) en heet Bierhof Rüdersdorf. Toegang zonder doorbitch. En dan zijn er nog de vele Berlijnse brouwerijen, waarvan sommige een eigen café of biertuin hebben: het hippe Hops & Barley in de wijk Friedrichshain en het rustiekere Eschenbräu in Wedding. Daar kan je in de winter ook terecht.

Zelf het Oktoberfest meebeleven in Rotterdam? Morgen en/of zaterdag ben je van harte welkom in Biergarten, achter het Schieblock in Rotterdam. Zie voor meer info de rechterkolom van deze pagina.