Een heuse wijngaard op 15 km van hartje Rotterdam

We zijn vlakbij, toch moeten we de weg vragen. 'De wijngaard?' De man priemt zijn vinger naar het noorden. 'Ziet u die schoorstenen en die opslagtanks daar? En die hoge bomen daarvoor? Daar is het. Drie keer links.' Best nog een stukje, dan zien we het bord: 'Wijndomein De Vier Ambachten.' We volgen het pad en komen uit bij een houten optrekje. Een hond blaft, maar Fred Lorsheijd gebaart dat we kunnen binnenkomen.

'Wijndomein' is misschien een weidse benaming voor de 3,5 hectare bouwgrond waarover Lorsheijd de scepter zwaait. Zo zou ook niemand op het idee komen om de opstal waarin hij ons te woord staat een château te noemen. Toch bevinden we ons onmiskenbaar in een wijngaard: de stokken staan keurig in het gelid, kaal nog, natuurlijk, het is eind maart, maar als Fred ons later over het terrein rondleidt, wijst hij op de knoppen die al groter worden.
Even om de gedachten te bepalen: wijngaarde De Vier Ambachten ligt hemelsbreed vijftien kilometer van Rotterdam Centraal. De schoorstenen en de opslagtanks die we niet eens zo heel erg in de verte zagen, maken deel uit van de Botlek. Onder de rook van de stad wordt wijn gemaakt. Rood, wit, rosé, mousserend, versterkte wijn à la port. Cognac, grappa — je hoeft er niet voor naar Frankrijk of Italië: ze maken het in Simonshaven.

Wijn maken de manier om druiven te bewaren

Fred Lorsheijd plantte zijn eerste druiven hier in 1978. Niet per se om er wijn van te maken. 'Ik vond wijn wel interessant,' zegt hij. 'En ook lekker. Dus toen de opbrengst hier te groot werd om weg te eten, ben ik wijn gaan maken; de enige manier om druiven te bewaren en er nog jaren plezier van te hebben. De rassen die ik had geplant, bleken helemaal niet zo geschikt voor wijn, dus toen ben ik puur uit hobby om me heen gaan kijken.' Hij experimenteerde met 'dik vijfhonderd druivenrassen' en kwam er aldoende achter welke het best gedijden op zijn lapje grond.
Over grond gesproken: is, nog even afgezien van het klimaat, de bodemgesteldheid niet net zo bepalend voor de kwaliteit van de wijn als de druif? Hoe kan een wijngaard dan bestaan op Zuid-Hollandse klei? Lorsheijd, tot mijn stadse verbazing: 'We zitten hier op zand. Dit was een oude zijarm van de Bernisse en nog langer geleden had je hier zeewater. Dit is min of meer een heel oud strand, met veel zand en veel schelpen. Daaroverheen ligt een laag aarde van zo'n zestig centimeter, op sommige plekken twee meter. Prima geschikt voor druiven.'
Chardonnay, sauvignon blac, cabernet sauvignon, pinot noir en riesling zijn de bekendste druivensoorten die het goed doen op De Vier Ambachten. In een goed jaar produceert Lorsheijd zo'n negen- tot twaalfduizend flessen. 'De laatste paar jaar waren beroerd. Lage opbrengsten. Slechte zomers, slechte nazomers — daar is niets aan te doen.' Hij haalt zijn schouders op zoals boeren doen die de natuur boven zich weten.

Wereldleiders dronken Nederlandse wijn

Enthousiast is hij dan weer als hij vertelt hoe hij twintig jaar geleden nog voor gek werd versleten met zijn wijngaard en deze week de wereldleiders in Den Haag Nederlandse wijn geschonken kregen. Dat wil toch wel iets zeggen. Jammer dan weer dat het geen wijn was uit Simonshaven.
De Rotterdamse (we lijven hem gewoon in) wijnboer gaat ons voor over zijn domein. Hij geeft aan hoe hoog de planten over een paar maanden staan, wijst op hondsdraf, dovenetel, herderstasje en andere vroege bloemetjes in het gras, vertelt hoe het onkruid deel uitmaakt van het ecosysteem waarin ook regenwormen, mollen en lieveheersbeestjes hun rol spelen. We ontmoeten imker Arie van Es die met liefde over zijn bijenvolken praat.
Met koude poten terug in het houten château willen we nu wel eens wat proeven. Fred Lorsheijd opent een fles wit, hoofdzakelijk riesling. Peer overheerst, er zit een zoetje in. Lekker. Nog een portje? 'Ik mag het geen port noemen, natuurlijk,' zegt Fred, 'maar ik maak het op dezelfde manier'. Het etiket vermeldt achttien procent alcohol. Inderdaad heeft deze 'port of Rotterdam' het zoete dat je verwacht, maar hij is niet plakkerig en beschikt verrassenderwijs over een zuurtje in de namond. De 'pinot rondo' die we die avond thuis soldaat maken, moet even op temperatuur komen maar laat zich al snel kennen als een soepele rode wijn met een overdaad aan kersen.
Natuurlijk zijn er weinig dingen leuker dan naar Frankrijk rijden en uitstappen bij de eerste de beste wijnboer, maar als je krap in je tijd zit, is Simonshaven een uitkomst.

Foto boven: Fred Lorsheijd geeft aan hoe hoog de planten worden. Foto onder: Een glaasje 'port of Rotterdam'. FOTO'S MARTIJN VAN HENNIK